Nesin Vakfı’nın Eğitim Felsefesi, İlkeleri ve Yöntemleri

1. Nesin Vakfı’nın Eğitim Amaçları

• Düşünen, araştıran, inceleyen, kuşku duyan,

• Kendini ve çevresini sorgulayıp eleştiren,

• Kendinin ve çevresinin sorunlarını görüp bu sorunlara çözüm arayan,

• Günü gününe yaşamayıp hem geçmişi değerlendiren hem de geleceği ve geleceğin sorunlarını öngörmeye çalışan,

• Kendinin ve başkalarının hakkını arayan, haksızlıklara karşı gelebilecek cesarete sahip, başkaları mutsuzken mutlu olamayan, yani toplumsal sorumluluğu olan,

• Yetenek ve sınırlarının ayrımında, ama aynı zamanda bu yetenek ve sınırlarını zorlayan, kendini sürekli geliştiren ve yenileyen ve kendini yenilemenin zorluğunun bilincinde olan,

• Bir iş üzerine yoğunlaşabilen, başladığı işi bitiren, zamanını doğru ve verimli kullanabilen,

• Tükettiğinden çok üreten, kırıcı değil yapıcı olan,

• Ayrımında olsun ya da olmasın, çözemediği, üstesinden gelemediği kişisel sorunlarını olumlu yönde yönlendirebilen,

• Madden ve manen olabildiğince başkalarından ve koşullardan bağımsız, hayatta tek başına ayakta durabilen bireyler yetiştirmektir.

2.1. Nesin Vakfı’nda Çocukların Özgürlükleri ve Hakları

• İnanç Özgürlüğü. Nesin Vakfı’nda yetişkinler, bilimsel olmayan doğrularını, inançlarını ve yaşam felsefelerini hiçbir biçimde çocuklara ve gençlere benimsetmeye kalkışmazlar. Nesin Vakfı çocukları her türlü inanç ve yaşam felsefesinde özgürdürler.

• Düşünce Özgürlüğü. Yönetimin ve çalışanların görüşlerine ters düşen çocuklar kınanmaz, cezalandırılmaz, korkutulmaz, tehdit edilmez; tam tersine, Nesin Vakfı’nda herkesin düşüncesini çekinmeden açıklayabileceği ve savunabileceği bir ortam olmalıdır.

• Karar Özgürlüğü. Nesin Vakfı’nda çocuklar kendi geleceklerini tayin etme hakkına sahiptirler.

• Merak ve Bilgilenme Özgürlüğü. Nesin Vakfı’nda çocuklardan bilgi saklanmaz. Çocukların her sorusu açıklıkla, onların anlayabileceği bir dilde ama yalansız ve olabildiğince eksiksiz yanıtlanmaya çalışılır.

• Bireysel Haklar. Nesin Vakfı’nda çocukların bireysel hakları korunur. Örneğin çocukların odalarına kapı vurulmadan ve çocuğun izni olmadan girilemez. Odalarda arama tarama yapılamaz. Çocukların okudukları kitaplar denetlenmez. Çocuklar giyim kuşam, saç, sakal, bıyık gibi dış görünümlerinde de özgürdürler. Nesin Vakfı’nda dayağa, korkuya, cezaya, hele bireyi yok sayan toplu cezaya yer yoktur.

• Saygıya Hak. Nesin Vakfı’nda çocuklara saygı duyulur, örneğin, onlara emir kipiyle seslenilmez, onların düşünceleriyle, duygularıyla, arayışlarıyla, sanatsal ve bilimsel ürünleriyle alay edilmez.

• İçini Dökme Hakkı. Nesin Vakfı’nda çocukların sorunları dinlenir, bu sorunlarına çözüm arayışları engellenmez ve olanaklar dahilinde sorunlarına çözüm aranır.

• Yanlış Yapma Hakkı. Nesin Vakfı’nda çocuklara yanlış yapma hakkı tanınır, insanların kimi konularda kendi doğrularını kendilerinin bulmaları gerektiğine inanılır.

• Başarısızlık Hakkı. Nesin Vakfı’nda başarısız çocukların başarısızlıklarının nedenleri araştırılır, bu nedenler giderilmeye çalışılır, başarısızlık kolay kolay kabul edilmez. Nesin Vakfı’nda çocuklar başarısızlıklarından dolayı ayrıca cezalandırılmadığı gibi başarılarından dolayı ödüllendirilmezler de. Nesin Vakfı’nda başarısız çocuklara başarısızlığın dünyanın sonu olmadığı, her başarılı insanın başarıdan çok başarısızlıkları olduğu başarısız gence anlatılır.

• Şımarma Hakkı. Nesin Vakfı’nda çocukların şımarma hakları vardır. En küçüğün şımarma hakkı sonsuzdur.

• Sınırsız Seçenek Hakkı. Nesin Vakfı’nın eğitim amacı sorunsuz insan yetiştirmek değildir, çünkü bu, gerçekleşmesi olanaksız bir amaçtır. Kaldı ki yaratıcı insanların bir çoğu sorunlu insanlardır. Nesin Vakfı’nın eğitim amacı, belirtildiği üzere, sorunlarına çözüm bulan ve sorunlarını olumlu yönde yönlendirebilen kişiler yetiştirmektir. Bu amacın gerçekleşmesi için çocuğun önüne, bunalımlarını ve sorunlarını dışavurabileceği, kendini yönlendirebileceği, gizli yeteneklerini keşfedebileceği, keşfettiği yeteneklerini geliştirebileceği birçok seçenek sunulmalıdır. Çocukların enerjilerini olumlu, yapıcı ve yaratıcı biçimde yönlendirebilecekleri, kullanabilecekleri, değerlendirebilecekleri, kırıcı olmadan harcayacabilecekleri ortamlar yaratılmalı, olanaklar sunulmalıdır. Nesin Vakfı olanakları el verdiğince çocuklara bu seçenekleri sunmaya çalışır ve seçenek sayısında sınır tanımaz.

Nesin Vakfı Çalışanlarının ve Gönüllülerinin Çocuklara Karşı Görevleri

• Eşitlik İlkesi. Çalışanlar çocuklar arasında keyfi ayrım yapamazlar. Nesin Vakfı’na alınan her çocuk, bir ailenin öz evladı gibi kabul edilir.

• Amaçtan Sapmama. Nesin Vakfı çocuklar için kurulmuştur. Vakıf’ta alınan her karar, atılan her adım çocuk merkezli ve çocukların yararına olmalıdır.

• Eğitim Süresi. Nesin Vakfı’nda eğitim günde 24 saattir ve Nesin Vakfı’nda çocukların her anı değerlendirilir. Çocukların denetim altında olmadığı an olmamalıdır.

• Yetenek Keşfi. Her çocuğun yetenekli olduğu, kendine güvendiği bir dal bulunmaya çalışılmalıdır. Vakıf çalışanları bu konuda sürekli arayış içinde olmalıdır.

• Eleştiriye Açık Olma. Çalışanlar ve yöneticiler, çocukların eleştirilerine açık olmalıdır. Bu eleştiriler haksız bile olsa gençler kınanmamalıdır.

• Gerekçeli Kurallar. Vakıf’ta uygulanan her kuralın bir gerekçesi olmalı, bu gerekçe çocuklara açıklanmalı ve uygulanmadan önce onların da onayı alınmalıdır. Hiçbir kural ve yasak gerekçesiz olmamalıdır ve her kural ve yasağın gerekçesi çocuklara açıklanmalıdır.

• Özyönetim. Vakıf sorumluları çocukları “özyönetime” teşvik etmelidir. Örneğin çocuklar kendi aralarında toplanabilmeli, görev dağılımı yapabilmelidir.

• Hak Aramak. Hakları ve bu hakları nasıl ve hangi yasal yollarla arayabilecekleri çocuklara öğretilmelidir.

• Kendini Korumak. Kendi vücuduna sahip olduğu, kimsenin kendisine kendi rızası olmadan bir şey yapamayacağı çocuğa öğretilmelidir. Cinsel taciz ve istismar karşısında yapabilecekleri çocuklara uygun bir dille anlatılmalı, böyle bir durumda başvurabileceği merciler açıkça kendilerine söylenmelidir.

• Cinsel Bilgiler. Belli bir yaş ve olgunluğa eriştiklerinde çocuklara gerekli cinsel bilgiler uzmanlar tarafından öğretilmelidir.

• Vakf’a Sahiplenme. Çocuklar ve çalışanlar Vakf’a sahiplenmeli ve Vakf’ın gelişmesinde, güzelleşmesinde, zenginleşmesinde katkıları olmalıdır. Nesin Vakfı çocukları Vakf’ın her türlü işinde çalışmaya teşvik edilmelidir.

Yukardaki ilkeler, görüşler, kurallar ancak olağan durumlarda geçerlidir. Hayati tehlike olduğunda, Vakf’a geri dönüşü olanaksız bir zarar söz konusu olduğunda, diğer çocukların eğitimi ve gelişimi tehlikeye girdiğinde durumun gerekleri yapılır.